π‘¨π’•π’Šπ’—π’Šπ’…π’‚π’…π’† π‘Ίπ’†π’π’”π’Šπ’ƒπ’Šπ’π’Šπ’›π’‚π’”π’‚π’–π’ π‘°π’π’‡π’π’“π’Žπ’‚π’”π’‚π’–π’ 𝑲𝒐𝒏𝒂-𝑩𝒂 𝑷𝒓𝒆𝒗𝒆𝒏𝒔𝒂𝒖𝒏 π‘»π’“π’‚π’π’”π’Žπ’Šπ’”π’‚π’–π’ 𝑯𝑰𝑽-𝑺𝑰𝑫𝑨 𝑰𝑯𝑨 π‘Ίπ’–π’Œπ’– π‘Ήπ’‚π’Šπ’‡π’–, 𝑷𝒐𝒔𝒕𝒖 π‘¨π’…π’Žπ’Šπ’π’Šπ’”π’•π’“π’‚π’•π’Šπ’—π’– π‘΄π’‚π’π’Šπ’‚π’π’‚, π‘΄π’–π’π’Šπ’”π’ŠΜπ’‘π’Šπ’– 𝑩𝒐𝒃𝒐𝒏𝒂𝒓𝒐 Postado em: 29 September 2026

  • InΓ­cio
  • NotΓ­cias
  • π‘¨π’•π’Šπ’—π’Šπ’…π’‚π’…π’† π‘Ίπ’†π’π’”π’Šπ’ƒπ’Šπ’π’Šπ’›π’‚π’”π’‚π’–π’ π‘°π’π’‡π’π’“π’Žπ’‚π’”π’‚π’–π’ 𝑲𝒐𝒏𝒂-𝑩𝒂 𝑷𝒓𝒆𝒗𝒆𝒏𝒔𝒂𝒖𝒏 π‘»π’“π’‚π’π’”π’Žπ’Šπ’”π’‚π’–π’ 𝑯𝑰𝑽-𝑺𝑰𝑫𝑨 𝑰𝑯𝑨 π‘Ίπ’–π’Œπ’– π‘Ήπ’‚π’Šπ’‡π’–, 𝑷𝒐𝒔𝒕𝒖 π‘¨π’…π’Žπ’Šπ’π’Šπ’”π’•π’“π’‚π’•π’Šπ’—π’– π‘΄π’‚π’π’Šπ’‚π’π’‚, π‘΄π’–π’π’Šπ’”π’ŠΜπ’‘π’Šπ’– 𝑩𝒐𝒃𝒐𝒏𝒂𝒓𝒐

Bobonaru: 22 Setembru 2026 – SECAM Administrasaun no Finansas Representa Presidente Autoridade MunisΓ­piu Bobonaro Partisipa iha atividade sensibilizasaun informasaun kona-ba prevensaun transmisaun HIV-SIDA; MunisΓ­piu Bobonaru okupa pozisaun daruak iha Timor-Leste ho nΓΊmeru kazu HIV-SIDA ne’ebΓ© a’as, ho total ema 138 rejistadu. Dadus ne’e aprezenta hosi Prezidente Institutu NasionΓ‘l Kombate HIV-SIDA, Institutu PΓΊbliku (INCIDA), Daniel MarΓ§al, durante atividade sensibilizasaun no formasaun kona-ba prevensaun transmisaun HIV-SIDA iha Suku Raifun, Postu Administrativu Maliana, MunisΓ­piu Bobonaro, terΓ§a-feira (22/09).

Daniel MarΓ§al hatete, tuir dadus hosi KoordenadΓ³r HIV-SIDA MunisΓ­piu Bobonaru, munisΓ­piu ne’e rejista ona total kazu HIV hamutuk 138, ne’ebΓ© halo Bobonaru tama iha pozisaun daruak hafoin MunisΓ­piu Dili.

“Maluk sira, hanesan ita boot sira hatene, MunisΓ­piu Bobonaru sai nu’udar munisΓ­piu ho nΓΊmeru kazu HIV a’as liu iha Timor-Leste. Depois Dili, Bobonaro tama iha pozisaun daruak. Tuir informasaun ne’ebΓ© ami hetan hosi KoordenadΓ³r HIV-SIDA MunisΓ­piu Bobonaru, iha kazu HIV rejistadu hamutuk ema 138,” Daniel MarΓ§al hatete ba meiu komunikasaun/jornalista sira.

Nia esplika, MunisΓ­piu Dili rejista besik 2.000 kazu, enkuantu Suai no Oe-Cusse kada ida rejista liu 100 kazu. Iha nivel nasionΓ‘l, total kazu HIV-SIDA rejistadu to’o ona 2.712.

“Tuir hau nia haree, Dili besik ona rihun rua (2.000) kazu, Suai liu atus ida (100), no Oe-Cusse liu atus ida (100). Iha territΓ³riu nasionΓ‘l, total kazu HIV-SIDA rejistadu to’o ona ema rihun rua atus hitu sanulu resin rua (2.712),” nia haktuir.

Daniel mos subliΓ±a aumentu kazu HIV-SIDA sai mehi/dezafiu ba Timor-Leste, liuliu iha prevensaun no kuidadu ba ema sira ne’ebΓ© afetadu hosi HIV-SIDA.

“Problema ne’ebΓ© ita hasoru mak falta ai-moruk no kuidadu ba ema sira ne’ebΓ© moras. Liuliu ba joven sira, ita tenke tau atensaun. Risku ne’e la’Γ³s de’it kona-ba HIV, maibΓ© mos kona-ba ita nia moris no futuru,” nia afirma.

Nia apela ba komunidade, liuliu joven sira, atu aumenta koΓ±esimentu kona-ba HIV-SIDA no mehi/adopta hahalok ne’ebΓ© bele prevene transmisaun virus ne’e, nune’e bele proteje saΓΊde no futuru.

Iha parte seluk, reprezentante Prezidente Autoridade MunisΓ­piu Bobonaru, Domingos da Costa, hatete katak presiza aumenta atensaun ba Γ‘rea sira ne’ebΓ© konsidera vulnerΓ‘vel, hodi fasilita prevensaun, teste no asesu ba servisu saΓΊde.

“Ita tenke buka fatin sira ne’ebΓ© presiza ita tau atensaun, hodi halo prevensaun no fΓ³ servisu saΓΊde, inklui fatin ba hasai ran ka halo teste. Bainhira ita la hatene fatin sira ne’e, ita sei difΓ­sil atu kontrola situasaun”, Domingos da Costa hateten.

Nia mos husu ba INCIDA, no organizasaun relevante sira atu kontinua apoia atividade edukasaun no sensibilizasaun to’o iha nΓ­vel suku, hodi aumenta koΓ±esimentu komunidade kona-ba HIV-SIDA no dalan atu prevene transmisaun.

“Ita labele husik situasaun ne’e kontinua. Ita tenke proteje joven sira iha ita nia bairru. Se iha atividade ka fatin sira ne’ebΓ© bele aumenta risku, ita tenke fΓ³ orientasaun atu bele prevene problema iha komunidade”, nia reforsa.

Domingos mos subliΓ±a programa edukasaun no sensibilizasaun importante atu komunidade hetan informasaun kona-ba prevensaun HIV-SIDA no oinsΓ‘ atu proteje saΓΊde.

#Remata

#Média SECAM Adm. e Finanças

Β© 2026 Autoridade MunicΓ­pio de Bobonaro