๐‘ซ๐‘ฐฬ๐‘ณ๐‘ฐ, 28 ๐‘จ๐’ˆ๐’๐’”๐’•๐’– 2026, Sua Exelรฉnsia Prezidente Autoridade Munisรญpiu Bobonaro Sr. Paulo Moniz Maia, Lic.Dir partisipa iha atividade Simpรณziu Timor-Leste OceanX: Siรฉnsia ba Futuru Azรบl, neโ€™ebรฉ realiza iha Sentru Konvensaun Dรญli, ho tema โ€œFrom Science to Action: Applying the OceanX Timor-Leste 2025 Mission Findingsโ€.

Atividade refere iha kolaborasaun ka parseiru entre Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmรฃo ho OceanX. Simpรณziu refere partisipa husi Membru Governu relevante sira, reprezentante parseiru lokรกl no internasionรกl hodi haforsa kooperasaun iha รกrea siรฉnsia Tasi nian no hasaโ€™e dezenvolvimentu no sustentabilidade ekonรณmia azรบl iha Timor-Leste.

Sua Exelรฉnsia Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmรฃo afirma katak Timor-Leste tenke transforma rezultadu investigasaun sientรญfika kona-bรก tasi no oseanu sai asaun konkretu hodi proteje ambiente no dezenvolve Ekonomia Azรบl neโ€™ebรฉ sustentรกvel.

Sua Exelรฉnsia Primeiru-Ministru hateten Timor-Leste iha potensiรกl mariรฑu boโ€™ot tanba nia lokalizasaun iha Triรขngulu Korรกl, ho biodiversidade mariรฑa neโ€™ebรฉ riku. Maibรฉ, potensiรกl neโ€™e mรณs lori responsabilidade atu proteje tasi hosi ameasa hanesan mudansa klimรกtika, poluisaun no peska ilegรกl.

Tuir Sua Exelรฉnsia Primeiru-Ministru, dadus hosi Misaun OceanX Timor-Leste 2025 importante atu apoia Governu iha implementasaun polรญtika Ekonomia Azรบl, inklui peska no akuakultura sustentรกvel, turizmu marรญtimu, konservasaun, enรฉrjia renovรกvel no kriasaun empregu bรก povu.

โ€œ๐ƒ๐ž๐ณ๐ž๐ง๐ฏ๐จ๐ฅ๐ฏ๐ข๐ฆ๐ž๐ง๐ญ๐ฎ ๐ž๐ค๐จ๐ง๐จฬ๐ฆ๐ข๐ค๐ฎ ๐ง๐จ ๐ฉ๐ซ๐จ๐ญ๐ž๐ฌ๐š๐ฎ๐ง ๐š๐ฆ๐›๐ข๐ž๐ง๐ญ๐šฬ๐ฅ ๐ญ๐ž๐ง๐ค๐ž ๐ซ๐ž๐Ÿ๐จ๐ซ๐ฌ๐š ๐ฆ๐š๐ฅ๐ฎ, ๐ฅ๐ข๐ฎ๐ก๐จ๐ฌ๐ข ๐ค๐จ๐จ๐ฉ๐ž๐ซ๐š๐ฌ๐š๐ฎ๐ง ๐ž๐ง๐ญ๐ซ๐ž ๐†๐จ๐ฏ๐ž๐ซ๐ง๐ฎ, ๐Ž๐œ๐ž๐š๐ง๐—, ๐ฌ๐ข๐ž๐ง๐ญ๐ข๐ฌ๐ญ๐š๐ฌ, ๐ฎ๐ง๐ข๐ฏ๐ž๐ซ๐ฌ๐ข๐๐š๐๐ž, ๐ฌ๐จ๐ฌ๐ข๐ž๐๐š๐๐ž ๐ฌ๐ข๐ฏ๐ขฬ๐ฅ, ๐ฌ๐ž๐ญ๐จฬ๐ซ ๐ฉ๐ซ๐ข๐ฏ๐š๐๐ฎ ๐ง๐จ ๐ค๐จ๐ฆ๐ฎ๐ง๐ข๐๐š๐๐ž,โ€Xefe Governu hateten.

Iha okaziaun hanesan, Diretora Ezekutiva Gabinete Fronteira Rai no Marรญtima, atuรกl Xefe Gabinete Primeiru-Ministru, Elizabeth Exposto, afirma katak rezultadu peskiza no deskobrimentu hosi Misaun OceanX 2025 sei sai baze importante atu hametin koรฑesimentu kona-bรก tasi no biodiversidade, no apoia implementasaun Polรญtika Ekonomia Azรบl Timor-Leste.

Elizabeth hateten, Governu tau ona tasi nuโ€™udรกr parte importante hosi ajenda dezenvolvimentu sustentรกvel nasaun nian, inklui esforsu atu afirma direitu soberania marรญtima.

Tanba neโ€™e peskiza sientรญfika, edukasaun no komunikasaun sai nuโ€™udรกr xave prinsipรกl iha Polรญtika Ekonomia Azรบl, tanba fornese koรฑesimentu no konsiรฉnsia atu suporta protesaun, konservasaun no uzu sustentรกvel bรก rekursu tasi nian.

โ€œ๐ƒ๐š๐๐ฎ๐ฌ ๐Ÿ๐จ๐ฎ๐ง ๐ค๐จ๐ง๐š-๐›๐šฬ ๐ฆ๐š๐ฉ๐ž๐š๐ฆ๐ž๐ง๐ญ๐ฎ ๐ญ๐š๐ฌ๐ข, ๐›๐ข๐จ๐๐ข๐ฏ๐ž๐ซ๐ฌ๐ข๐๐š๐๐ž ๐ง๐จ ๐ž๐ค๐จ๐ฌ๐ข๐ฌ๐ญ๐ž๐ฆ๐š ๐ก๐จ๐ฌ๐ข ๐Ž๐œ๐ž๐š๐ง๐— ๐ฌ๐ž๐ข ๐š๐ฃ๐ฎ๐๐š ๐†๐จ๐ฏ๐ž๐ซ๐ง๐ฎ ๐ข๐๐ž๐ง๐ญ๐ข๐Ÿ๐ข๐ค๐š ๐๐š๐ฅ๐š๐ง ๐๐ขโ€™๐š๐ค ๐ฅ๐ข๐ฎ ๐š๐ญ๐ฎ ๐ฉ๐ซ๐จ๐ญ๐ž๐ฃ๐ž ๐ง๐จ ๐ฃ๐ž๐ซ๐ž ๐ซ๐ž๐ค๐ฎ๐ซ๐ฌ๐ฎ ๐ฆ๐š๐ซ๐ข๐งฬƒ๐ฎ, ๐ข๐ง๐ค๐ฅ๐ฎ๐ข ๐ฅ๐ข๐ฎ๐ก๐จ๐ฌ๐ข ๐ฉ๐ฅ๐š๐ง๐ž๐š๐ฆ๐ž๐ง๐ญ๐ฎ ๐ž๐ฌ๐ฉ๐š๐ฌ๐ฎ ๐ฆ๐š๐ซ๐ขฬ๐ญ๐ข๐ฆ๐ฎ, ๐šฬ๐ซ๐ž๐š ๐ฉ๐ซ๐จ๐ญ๐ž๐ฃ๐ข๐๐š ๐ญ๐š๐ฌ๐ข ๐ง๐ข๐š๐ง ๐ง๐จ ๐š๐ฏ๐š๐ฅ๐ข๐š๐ฌ๐š๐ฎ๐ง ๐ข๐ฆ๐ฉ๐š๐ค๐ญ๐ฎ ๐š๐ฆ๐›๐ข๐ž๐ง๐ญ๐šฬ๐ฅ,:Elizabeth Exposto hateten.

Ekonรณmia Azรบl mรณs tenke kria indรบstria foun, empregu no oportunidade investimentu ba povu, liuhusi setรณr hanesan peska, akuakultura, turizmu mariรฑu, transporte marรญtimu, konstrusaun rรณ no produsaun masin.

Pieribone konsidera Universidade Nasionรกl Timor Lorosaโ€™e (UNTL) iha papรฉl importante atu liga rezultadu misaun ho ensinu, peskiza estudante no dezenvolvimentu kapasidade sientรญfika nasionรกl, inklui liuhosi asesu bรก dadus no ekipamentu, envolvimentu iha anรกlize no publikasaun sientรญfika.

Misaun OceanX Timor-Leste 2025 halaโ€™o peskiza kona-bรก ambiente tasi, inklui mapeamentu tasi-okos, observasaun biodiversidade, halibur espรฉsime no dadus oioin kona-bรก ekosistema mariรฑu.

Rezultadu sira-neโ€™e sei kontribui bรก hametin baze sientรญfika atu apoia foti desizaun nasionรกl kona-bรก konservasaun biodiversidade no ahu-ruin korรกl, jestaun peska, ordenamentu espasu marรญtimu, Parke Nasionรกl Ataรบro no dezenvolvimentu Ekonomia Azรบl.

Ekonรณmia Azรบl involve รกrea barak, maibรฉ desizaun sira tenke konsidera evidรฉnsia sientรญfika, nesesidade komunidade, prioridade ekonรณmika no rekursu pรบbliku neโ€™ebรฉ limitadu.

Simpรณziu neโ€™e organiza hosi Governu Timor-Leste liuhosi Gabinete Fronteira Terrestre no Marรญtima (MBO) hamutuk ho OceanX, ho objetivu atu transforma koรฑesimentu sientรญfiku hosi Misaun OceanX Timor-Leste 2025 sai asaun prรกtika bรก protesaun ambiente, dezenvolvimentu sustentรกvel no fortalese Ekonรณmia Azรบl Timor-Leste.

#Remata

#Media PAM Bobonaro

ยฉ 2026 Autoridade Municรญpio de Bobonaro