𝑬𝑲𝑰𝑷𝑨 𝑺𝑴𝑨𝑺𝑨 𝑯𝑨𝑳𝑨’𝑶 𝑨𝑻𝑰𝑽𝑰𝑫𝑨𝑫𝑬 𝑹𝑬𝑺𝑻𝑹𝑼𝑻𝑼𝑹𝑨 𝑮𝑴𝑭 𝑰𝑯𝑨 𝑺𝑼𝑲𝑼 𝑨𝑰𝑫𝑨𝑩𝑨𝑳𝑬𝑻𝑬𝑵

  • Postado em : Feb 5, 2026 16:01 pm 1 week atrás

Atabae 05/02/2026 – Diresaun Servisu Municipal Asaun Sosiál no Ambiente (SMASA) hala’o atividade restrutura Grupo Manegamentu Fasilidade (GMF) iha Postu Administrativu Atabae, Suku Aidabaleten, Aldeia Aidabaleten Foho.

Atividade ne’e realiza atu fó oportunidade ba komunidade hodi organiza fila-fali GMF, nune’e sira bele tau matan rasik ba sistema bee rural iha sira nia suku no aldeia rasik. Restrutura ne’e importante atu asegura sistema bee nafatin funsiona ho di’ak no bele fó benefísiu ba ema hotu-hotu.

Durante atividade, ekipa SMASA fó orientasaun kona-ba papel no responsabilidade membru GMF, maneira halo manutensaun simples ba sistema bee, no importância kolaborasaun entre komunidade no autoridade lokal.

Ho atividade ne’e, espera katak komunidade iha Suku Aidabaleten bele aumenta sentidu responsabilidade no partisipasaun ativa hodi jere no tau matan ba fasilidade bee rural atu sustentavel no duradouru iha futuru.

Objetivu husi atividade restrutura GMF (Grupo Manegamentu Fasilidade) ne’e mak:

  1. Reorganiza no fortalece GMF atu iha estrutura klaru no membru ne’ebé ativa.
  2. Hasa’e kapasidade komunidade atu demonstra responsabilidade no tau matan rasik ba sistema bee rural.
  3. Assegura sistema bee nafatin funsiona di’ak liuhosi manutensaun regular no jestaun ne’ebé di’ak.
  4. Promove sustentabilidade atu fasilidade bee rural bele uza tempu naruk no fó benefísiu ba komunidade hotu.
  5. Hasa’e partisipasaun komunidade iha prosesu planeamentu, jestaun no solusaun problema kona-ba bee.

Objetivu prinsipál mak atu komunidade iha poder no responsabilidade direta ba sira nia sistema bee rural, la depende de’it ba parte seluk.

Konsumidores (utilizadór bee rural) bele halo buat hirak tuir mai atu suporta sistema bee nafatin di’ak:

  1. Selu kontribuisaun mensal tuir regra GMF atu ajuda ba manutensaun no reparasaun.
  2. Tau matan ba instalasaun bee hanesan torneira, tubu no reservatoriu, la estraga ka halo aat.
  3. Fo informasaun lalais ba GMF se haree problema hanesan tubu nakfera, bee la sai, ka vazamentu.
  4. Partisipa iha reuniaun GMF atu fó sugestaun no simu informasaun kona-ba jestaun bee.
  5. Labele halo ligasaun ilegal ka uza bee liu husi regra ne’ebé iha.
  6. Mantein limpeza iha fatin bee atu prevene kontaminasaun no moras.

Ho partisipasaun ativa husi konsumidores, sistema

Papel Xefe do Suku iha programa restrutura GMF no jestaun sistema bee rural mak importante tebes. Sira bele halo buat hirak tuir mai:

  1. Fasilita no apoia formasaun GMF
    Ajuda organiza reuniaun, konvida komunidade atu partisipa no garante prosesu eleisaun la’o ho transparénsia.
  2. Supervisa no akompanha atividade GMF
    Tau matan ba servisu GMF atu sira hala’o responsabilidade tuir regra no estatutu.
  3. Media konflitu
    Se iha problema entre konsumidores no GMF, Xefe do Suku bele sai mediador atu buka solusaun di’ak.
  4. Mobiliza komunidade
    Enkoraja ema hotu atu selu kontribuisaun, tau matan ba fasilidade no partisipa iha manutensaun.
  5. Koordena ho SMASA no autoridade seluk
    Se iha problema boot ne’ebé GMF labele rezolve, Xefe do Suku bele halo komunikasaun ho parte governu atu hetan apoiu.
  6. Garante sustentabilidade programa
    Apoia regra no desizaun ne’ebé ajuda sistema bee rural bele funsiona naruk no benefisia komunidade hotu.

Iha resumo, Xefe do Suku mak lideransa lokal ne’ebé apoia, akompanha no garante programa ne’e la’o ho di’ak iha komunidade.

#Media_SMASA


© 2026 Autoridade Município de Bobonaro