𝑺𝑬𝑴𝑰𝑵𝑨́𝑹𝑰𝑼 𝑮𝑶𝑽𝑬𝑹𝑵𝑨𝑺𝑨𝑼𝑵 𝑫𝑰’𝑨𝑲 𝑯𝑶𝑫𝑰 𝑯𝑨𝑴𝑬𝑻𝑰𝑵 𝑲𝑶𝑵𝑭𝑰𝑨𝑵𝑺𝑨 𝑷𝑼́𝑩𝑳𝑰𝑲𝑼

23 September 2026

Atabae, 16 de Setembru 2026— Ohin, Secretario Administração e Finanças  Representa Presidente Autoridade Municipio Bobonaro Partisipa iha Atividade Cooperativa Credit Union LANAMONA realiza semináriu ho tema “GOVERNASAUN DI’AK HODI HAMETIN KONFIANSA PÚBLIKU”, iha Salaun Postu Administrativu Atabae, Munisípiu Bobonaro. Atividade ida-ne’e hetan partisipasaun husi

  1. Diretór Nasionál, nu’udar reprezentante Sekretáriu Estadu das Kooperativas;
  2. Sekretáriu Administração e Finanças nu’udar Reprezentante Presidente Autoridade Munisípiu Bobonaro;
  3. Administradór Postu Administrativu Atabae;
  4. Prezidente FENACULENDA-TL, hamutuk ho estrutura no membru sira LANAMONA.

Matéria semináriu aprezenta husi Bapak Vinsensius Deo, nu’udar Wakil Ketua Pengurus III, no Bapak Abdul Rahman, Kabid., husi KSP KOPDIT PINTU AIR ROTAT. Intervensaun husi Secretario Administração e Finanças nu’udar Reprezentante Presidente Autoridade Munisípiu Bobonaro enkoraja membru LANAMONA atu partisipa ho maksimu iha semináriu, hodi hetan no kompriede matéria sira ne’ebé aprezenta. Nia haktuir katak, se koñesimentu no matenek ne’ebé hetan husi semináriu bele aplika di’ak iha família no komunidade, sei kontribui ba dezenvolvimentu Aldeia, Suku, Postu Administrativu no Munisípiu. “Se Aldeia moris di’ak, Suku mos moris di’ak; se Suku moris di’ak, Postu mos moris di’ak; no se Postu moris di’ak, Munisípiu mos sei dezenvolve diak liu tan”.

Iha oportunidade hanesan, Prezidente FENACULENDA-TL mos haktuir katak kooperativa mak sai nu’udar baze importante ba dezenvolvimentu ekonomia família no sosiedade. Tanba ne’e, hametin kooperativa signifika mos hametin kapasidade ekonomia no moris di’ak membru sira no komunidade.

Semináriu ida-ne’e sai nu’udar espasu importante atu fahe koñesimentu no esperiénsia kona-ba governasaun di’ak, transparénsia, responsabilidade no konfiansa públiku, hodi hametin jestaun kooperativa no kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia komunidade.

#Media SECAM Adm. e Finanças

𝐌𝐚𝐥𝐢𝐚𝐧𝐚, 𝐓𝐞𝐫𝐬𝐚-𝐅𝐞𝐢𝐫𝐚, 𝟐𝟐 𝐒𝐞𝐭𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔 – Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic.Dir, partisipa iha atividade destruisaun bá materiál eleitorál ne’ebé uza ona iha eleisaun prezidensiál 2022 no eleisaun parlamentár 2023 nomós dokumentus eleitorais ne’ebé kaduka ona.

Atividade ida ne’e hala’o bazeia bá responsabilidade ne’ebé atribui bá Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), tuir artigu 68, númeru 2, husi Dekretu Governu Nú. 21/2017, 17 Maiu, no artigu 55, númeru 2, husi Dekretu Governu Nú. 7/2017, 27 Fevereiru, kona-bá prosedimentu votasaun, kontajen no apuramentu rezultadu.

Iha intervensaun, Exelénsia Prezidente hateten katak, Autoridade sempre prontu hodi kolabora ho servisus delegasaun teritoriál sira inklui STAE no CNE hanesan instituisaun ne’ebé toma responsável ba prosesu Eleisaun sira. Aliende ne’e, Exelénsia Prezidente mós afirma katak atividade ne’e importante tebes, atu fó espasu ne’ebé sufisiente bá STAE hodi bele simu fali materiál foun ne’ebé sei utiliza iha eleisaun sira tuirmai.

Materiál sira ne’ebé destrui mak hanesan; Boletin votu, akta, lista votante, tinta indelível, kartaun eleitorál aat ne’ebé rekolla durante atualizasaun baze dadus eleitorál, no dokumentu eleitorál seluk ne’ebé kaduka ona, tuir inventáriu no prosedimentu ne’ebé determina.

Atividade refere partisipa mós husi reprezentante CNE Munisípiu Bobonaro, Reprezentante Komandante Komando Polísia Munisípiu Bobonaro, Administradór Postu Administrativu Maliana, Reprezentante husi Partido Polítiku Asentu Parlamentár, Xefe Suku sira no funsionáriu sira iha STAE munisípiu Bobonaro.

#𝙍𝙚𝙢𝙖𝙩𝙖

#𝙈𝙚́𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈 𝘽𝙤𝙗𝙤𝙣𝙖𝙧𝙤

𝐋𝐨𝐥𝐨𝐭𝐨𝐞, 𝐒𝐚́𝐛𝐚𝐝𝐮, 𝟏𝟗 𝐒𝐞𝐭𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔 – Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic. Dir, hamutuk ho SECAM PIDI, SECAM Asuntu Sosiais, Administradór Postu Administrativu (4); Lolotoe, Cailaco, Maliana, Bobonaro no Diretores Servisus Munisipais relevante sira, akompaña Sua Exelénsia Ministru Óbras Públikas, Sr. Samuel Marçal halo lansamentu fatuk dahuluk bá projetu reabilitasaun estrada trosu Lontas-Lolotoe.

Projetu Reabilitasaun Estrada diresaun husi Lontas bá Lolotoe ne’e kobre distánsia kilómetru 8,9km. Projetu ne’e implementa husi kompañia ho naran Jiangsu Ruiwo Construction Group Co., Ltd (China) ho totál orsamentu hamutuk $11,979,891.30 no ho durasaun tinan-ida resin.

Iha diskursu, Exelénsia Prezidente Autoridade hato’o agradese bá IX Governu konstitusionál, lideradu husi Maun Boot Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé sempre tau prioridade bá povu nia difikuldade sira, liu husi halo dezenvolvimentu infraestrutura sira hanesan estrada, bee moos, eletrisidade, no fasilidade seluk tan. “𝐻𝑜𝑑𝑖 𝑝𝑜𝑣𝑢 𝐵𝑜𝑏𝑜𝑛𝑎𝑟𝑜 𝑡𝑜𝑚𝑎𝑘 𝑛𝑖𝑎 𝑛𝑎𝑟𝑎𝑛, ℎ𝑎𝑡𝑜’𝑜 𝑎𝑚𝑖 𝑛𝑖𝑎 𝑎𝑔𝑟𝑎𝑑𝑒𝑠𝑖𝑚𝑒𝑛𝑡𝑢 𝑝𝑟𝑜𝑓𝑢𝑛𝑑𝑢 𝑏𝑎́ 𝑆.𝐸 𝑃𝑟𝑖𝑚𝑒𝑖𝑟𝑢 𝑀𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑢, 𝑀𝑎𝑢𝑛 𝐵𝑜𝑜𝑡 𝐾𝑎𝑦 𝑅𝑎𝑙𝑎 𝑋𝑎𝑛𝑎𝑛𝑎 𝐺𝑢𝑠𝑚𝑎̃𝑜 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ ℎ𝑜 𝑓𝑢𝑎𝑛 𝑜𝑠𝑎𝑛 𝑚𝑒𝑎𝑛, ℎ𝑜 𝑑𝑜𝑚𝑖𝑛 𝑡𝑜𝑚𝑎𝑘, 𝑚𝑎𝑠𝑘𝑒 𝑘𝑜𝑙𝑒 𝑛𝑜 𝑠𝑒𝑟𝑏𝑖𝑠𝑢 𝑏𝑎𝑟𝑎𝑘, 𝑠𝑒𝑚𝑝𝑟𝑒 𝑓𝑜́ 𝑚𝑜́𝑠 𝑎𝑡𝑒𝑛𝑠𝑎𝑢𝑛 𝑚𝑎𝑘𝑎’𝑎𝑠 𝑚𝑎𝑖 𝑚𝑢𝑛𝑖𝑠𝑖́𝑝𝑖𝑢 𝐵𝑜𝑏𝑜𝑛𝑎𝑟𝑜. 𝐻𝑎𝑘𝑎𝑟𝑎𝑘 𝑎𝑔𝑟𝑎𝑑𝑒𝑠𝑒 𝑚𝑜́𝑠 𝑏𝑎́ 𝑆.𝐸 𝑆𝑒𝑛̃𝑜𝑟 𝑀𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑢 𝑑𝑎𝑠 𝑂́𝑏𝑟𝑎𝑠 𝑃𝑢́𝑏𝑙𝑖𝑘𝑎𝑠, 𝑆.𝐸 𝑆𝑒𝑛̃𝑜𝑟 𝑀𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑢 𝑃𝑙𝑎𝑛𝑒𝑎𝑚𝑒𝑛𝑡𝑢 𝑛𝑜 𝑖𝑛𝑣𝑒𝑠𝑡𝑖𝑚𝑒𝑛𝑡𝑢 𝐸𝑠𝑡𝑟𝑎𝑡𝑒́𝑗𝑖𝑘𝑢, 𝑆.𝐸 𝑆𝑒𝑛̃𝑜𝑟 𝑀𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑢 𝐴𝑑𝑚𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑎𝑠𝑎𝑢𝑛 𝐸𝑠𝑡𝑎𝑡𝑎́𝑙 𝑛𝑒’𝑒𝑏𝑒́ 𝑠𝑒𝑚𝑝𝑟𝑒 𝑙𝑜𝑟𝑖 𝑎𝑚𝑖 𝑚𝑢𝑛𝑖𝑠𝑖́𝑝𝑖𝑢 𝐵𝑜𝑏𝑜𝑛𝑎𝑟𝑜 𝑛𝑖𝑎 𝑑𝑖𝑓𝑖𝑘𝑢𝑙𝑑𝑎𝑑𝑒 𝑠𝑖𝑟𝑎 ℎ𝑜𝑡𝑢 𝑡𝑜’𝑜 𝑖ℎ𝑎 𝑚𝑒𝑗𝑎 𝐾𝑜𝑛𝑠𝑒𝑙𝑙𝑢 𝑀𝑖𝑛𝑖𝑠𝑡𝑟𝑢𝑠 𝑛𝑜 𝑟𝑒𝑧𝑢𝑙𝑡𝑎𝑑𝑢 𝑟𝑒𝑎́𝑙 𝑖𝑑𝑎 𝑚𝑎𝑘 𝑜ℎ𝑖𝑛 𝑖𝑡𝑎 𝑎𝑠𝑖𝑠𝑡𝑒 ℎ𝑎𝑚𝑢𝑡𝑢𝑘 𝑡𝑎𝑛.”

Sua Exelénsia Ministru Óbras Públikas apela bá Autoridade Lokál, Líder Komunitária no komunidade sira iha Postu Administrativu Lolotoe atu koopera ho di’ak no kolabora ho kompañia ne’ebé halo reabilitasaun estrada iha fatin refere nune’e bele finaliza projetu ne’e ho kualidade tuir kontratu ne’ebé iha, hodi fó benefísiu bá populasaun iha postu refere. Aliende ne’e, Ministru Óbras Públikas mós akresenta tan katak Autoridade Lokál no Komunidade tenke tau matan bá fasilidades públiku sira ne’ebé governu oferese iha postu refere atu uza ho kuidadu nune’e fasilidade hirak ne’e bele uza bá tempu naruk.

Iha fatin hanesan, Ekipa Governu, Autoridade Munisipál, Autoridade lokál no komunidade sira hamutuk ho Prezidente Komisaun Ezekutiva BTL, E.P., Gustavo da Cruz, ofisiálmente halo mós Inagurasaun bá Projetu Melloramentu Sistema Fornesimentu Bee-Moos bá komunidade sira iha Lolotoe. Sistema foun ne’e sei garante distribuisaun bee-moos ho regulár, hodi lori benefísiu boot bá sidade urbana Lolotoe no hadi’ak kualidade moris populasaun nian.

Depoiz de halo inagurasaun sistema bee moos ne’e, Prezidente Komisaun Ezekutiva (KE) BTL, E.P, Gustavo da Cruz, hatete, Governu liu hosi BTL,E.P sei kontinua nafatin atu implementa projetu fornesimentu sistema bee moos iha kapitál postu sira iha Munisipiu Bobonaro hodi fornese bee bá komunidade iha suku no aldeia sira inklui bá fasilidade públika sira.

Aliende ne’e, Prezidente Komisaun Ezekutiva (KE) BTL, E.P, hato’o mós relatóriu bádak liga bá Projetu Melloramentu Sistema Bee Moos ne’ebé BTL,E.P implementa iha Postu-Administrativu Lolotoe Munisipiu Bobonaro. Investimentu sistema bee moos bá komunidade iha Postu-Administrativu Lolotoe ne’e hamutuk uma kain 188 ho populasaun hamutuk 1,126 no sei fornese mós bee bá fasilidade públika sira iha Postu refere.

Partisipa iha serimónia ne’e Membru Governu, Membru Parlamentu Nasionál, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Padre no Madre sira, Autoridade Lokál, Líder Komunitáriu, Estudante sira no komunidade sira iha postu refere.

#𝙍𝙚𝙢𝙖𝙩𝙖

#𝙈𝙚́𝙙𝙞𝙖 𝙋𝘼𝙈 𝘽𝙤𝙗𝙤𝙣𝙖𝙧𝙤

𝑫𝒊́𝒍𝒊, 𝑻𝒆𝒓𝒔𝒂-𝑭𝒆𝒊𝒓𝒂 15 𝑺𝒆𝒕𝒆𝒎𝒃𝒓𝒖 2026 – Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic.Dir, partisipa iha workshop finál ba programa BRUCE-TL ne’ebé organiza husi Menzies School of Health Research, Timor-Leste, iha Salaun Hotel Novo Turismo.

Objetivu husi Workshop refere mak atu halibur hamutuk kolaboradór sira iha nível nasionál, munisipál no lokál, inklui mós parte interesada internasionál sira no parseiru finansiadór sira. Aliende ne’e, fahe mós rezultadu peskiza prinsipál sira, impaktu husi programa, no diskute mós dalan sira atu nune’e bele avansa liután kolaborasaun “Saúde Ida/One Health” kona-bá moras brucellosis.

Programa BRUCE-TL implementa husi Menzies School of Health and Research liuhosi kolaborasaun ho Ministériu Saúde (MS) no Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF). Objetivu hosi programa refere mak atu identifika fatór risku sira ba transmisaun brucelose bovina nian no fasilita implementasaun ba medida kontrolu brucelose ne’ebé bazeia ba evidénsia iha Timor-Leste, hodi uza abordajen partisipativa no Saúde Ida/OneHealth.

Iha Munisípiu Bobonaro, Menzies School of Health and Research hahú halo peskiza iha tinan 2023-2026 iha suku sira hanesan; Odomau, Lahomea, Holsa no Tapo-Memo, maibé identifika de’it suku rua mak sai hanesan alvu ba programa refere, mak hanesan Suku Odomau no Suku Lahomea.

Partisipa mós iha wokshop refere, Administradór Postu Administrativu Maliana, Diretora Servisu Munisipál Apoiu Organizasaun Naun-Governmentál no Organizasaun Komunitária, Diretór Servisu Munisipál Agrikultura no Diretór Servisu Munisipál Saúde, Munisípiu Bobonaro.

#𝐑𝐞𝐦𝐚𝐭𝐚

#𝐌𝐞́𝐝𝐢𝐚 𝐏𝐀𝐌 𝐁𝐨𝐛𝐨𝐧𝐚𝐫𝐨

𝐌𝐚𝐥𝐢𝐚𝐧𝐚, 𝟏𝟎/𝟎𝟖/𝟐𝟎𝟐𝟔, Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Minisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic.Dir, akompaña husi SECAM PIDI, realiza audiénsia ho ekipa husi Ministériu Transporte no Komunikasoens hodi diskute no halo koordenasaun preliminar kona-bá preparasaun atividade konsultasaun ambientál no sosiál, hanesan parte ida husi Estudu Viabilidade ba Aeroportu Rejionál (Airstrip) iha Maliana.

Iha Audiénsia refere, kompaña ne’ebé sei realiza Estudu Viabilidade, Yooshing Engineering Corporation (Republic of Korea), ho Keunjeong Architects & Engineering Co.Ltd (Republic of Korea), halo aprezentasaun kona-bá; Sumáriu Projetu, Fatin ba Aeroportu Rejionál ne’e rasik no Análiza ba Impaktu Sosiál no Ambientál.

Estudu Viabilidade ne’e rasik ho nia objetivu atu rekolla no análiza informasaun téknika, ambientál, sosiál no sosioekonómika relevante, ne’ebé sei kontribui ba preparasaun rekomendasaun ba dezenvolvimentu Aeroportu Rejionál (Airstrip) iha Maliana.

Partisipa iha enkontru refere mak hanesan; Diretór Terras no Propriedades, Reprezentante Diretór Obras Públiku, Diretór DMTC, ekipa husi MTC, Xefe Suku Raifun, reprezentante Xefe Suku Ritabou, reprezentante lia-nain, konsultan sira no asesór sira.

#𝙍𝒆𝙢𝒂𝙩𝒂

#𝙈𝒆́𝙙𝒊𝙖 𝙋𝑨𝙈 𝘽𝒐𝙗𝒐𝙣𝒂𝙧𝒐

𝗞𝘂𝗮𝗿𝘁𝗮-𝗙𝗲𝗶𝗿𝗮,𝟭𝟲 𝗦𝗲𝘁𝗲𝗺𝗯𝗿𝘂 𝟮𝟬𝟮𝟲 – Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic. Dir, partisipa iha audiénsia públika entre Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) ho Komisaun C, iha Parlamentu Nasionál; kona-bá Proposta Lei 29/VI/3ª.

Iha intervensaun, Sua Exelénsia Ministru Interinu MAE, Jacinto Rigoberto Gomes de Deus, perante audiénsia públiku afirma katak, proposta lei Rejime Jerál Taxa Administrativu, MAE rekoñese ida ne’e hanesan oportunidade ne’ebé Parlamentu Nasionál fó ba membru Governu sira atu kontribui iha prosesu lejislativu, atu halo esklaresimentu kona-bá asuntu sira ne’ebé ho nia natureza tékniku no institusionál.

Lei Rejime Jerál das Taxas Administrativas, sei reforsa kolesaun reseitas fiskais no konsolida integridade Administrasaun Públikas, ida ne’e sei redúz espasu prátika korupsaun no ilísitas.

Ministru Interiñu hatutan liután katak, Pozisaun Ministériu Administrasaun Estatál kona-bá Proposta Lei ne’e hafoin halo análiza konklui katak proposta ne’e la iha impaktu direta ba kompeténsia sira Ministériu Administrasaun Estatál nomós ba Lei Finansas Munisipál no Poder Lokál.

Ministériu Administrasaun Estatál konsidera katak, ida ne’e sei haforsa kapasidade Institusionál Munisípiu sira no hakbi’it Munisípiu sira nia kapasidade Autonomia Administrativu Finanseira hodi halo likidasaun, kobransa, fiskalizasaun no monitorizasaun ba reseitas sira ne’ebé mak sei rekolla, sei harmoniza liután Taxa Munisipais, no sei fó kompeténsia atu Munisípiu sira iha Autoridade Administrativu no Finanseira rasik.

Ministériu Administrasaun Estatál fiar katak proposta lei ne’e sistematiza ho prinsípiu sira ne’ebé rekoñesidu ona husi órdem jurídiku Timor oan sira nian ho rigór no lolós, espesialmente ba rejime taxa Munisipál nian, reprezenta kontribuisaun pozitivu ida atu reforsa seguransa jurídiku, transparénsia no administrasaun di’ak iha ita-nia rai. Iha espíritu kolaborasaun institusionál ne’ebé di’ak.

Ministériu Administrasaun Estatál preparadu atu implementa lei ne’e husi Parlamentu Nasionál. Ministériu sei la deside se lei ida ne’e konveniente ka lae atu implementa, maibé Ministériu nia knaar atu asegura nia ezekusaun. La haree ba difikuldade prátika ka administrativa, Ministériu sei buka atu kumpre no implementa desizaun lejislativa sira ne’ebé aprova ona.

Ministériu Administrasaun Estatál, fiar katak implementasaun Rejime taxa Administrativa tenke implementa ho abordajen ne’ebé transparante, proporsionál no ekitativu, hodi garante katak kobransa taxa sei suporta sustentabilidade no kualidade servisu públiku, maibé la sai barreira ba asesu sidadaun sira, liu-liu ba komunidade vulnerável no área rurál.

Ikus liu, atu hatete katak Proposta Lei ne’e adekuadu no artikuladu duni ba rejime taxa Munisipál nian, dispozisaun husi rejime ne’e rasik la iha implikasaun ba Lei Finansas Munisipál ne’ebé iha.

Objetivu husi Proposta Lei 29/VI/3.ª Rejime Jerál Taxa Administrativu ne’e mak atu unifika taxa no envolvimentu hotu ne’ebé ministériu sira kobra no Parte husi Reforma Fiskál ne’ebé Ministériu Finansa anúnsia husi tinan 2022 —2023 atu habelar baze tributária no kombate frauda.

#Remata

#Media PAM Bobonaro

𝗠𝗮𝗹𝗶𝗮𝗻𝗮, 𝗦𝗲𝘀𝘁𝗮-𝗙𝗲𝗶𝗿𝗮 𝟭𝟴 𝗦𝗲𝘁𝗲𝗺𝗯𝗿𝘂 𝟮𝟬𝟮𝟲 – Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic.Dir, hamutuk ho funsionáriu hotu iha Autoridade no servisus munisipais hala’o limpeza jerál iha mercado soso.

Realizasaun ba atividade limpeza refere, au mezmu tempu hodi komemora loron Nasionál Funsaun Públika nian. Ho objetivu atu promove espíritu kolaborasaun, solidariedade no kria ambiente ne’ebé moos (Saudável) iha fatin públiku.

Aliende hala’o limpeza iha Mercado refere, funsionáriu sira husi kada servisus munisipais hala’o mós limpeza iha idak-idak nia edifísiu no estrada públiku ne’ebé besik iha edifísiu.

#𝐑𝐞𝐦𝐚𝐭𝐚

#𝐌𝐞́𝐝𝐢𝐚 𝐏𝐀𝐌 𝐁𝐨𝐛𝐨𝐧𝐚𝐫𝐨

𝐁𝐨𝐛𝐨𝐧𝐚𝐫𝐨 𝟭𝟰 𝗱𝗲 𝗦𝗲𝘁𝗲𝗺𝗯𝗿𝘂 𝟐𝟎𝟐𝟔, Excelencia Presidente Autoridade Municipio Bobonaro, 𝑺𝒓. 𝑷𝒂𝒖𝒍𝒐 𝑴𝒐𝒏𝒊𝒛 𝑴𝒂𝒊𝒂, 𝑳𝒊𝒄.𝑫𝒊𝒓. oficialmente Loke enkontru konaba Conselho Cordenasaun Municipal ( CCM ), Iha salaun enkontru Maria Tapo Municipio Bobonaro.

Tuir secretariu asuntu Planeamento haktuir katak, Enkontru CCM fulan Setembro 2026 – Atualiza progresu serbisu sira durante ne’e realiza no bele diskute kona-ba dezafiu sira nebe ita hasoru iha serbisu loron-loron.

Objetivu sorumutu Conselho cordenasaun Municipal (CCM), ida ne’e atu relata kona-ba progresu exekusaun serbisu sira liga ho PDIM, PNDS no servisus relevante sira;

Iha fulan Agostu la konsege realiza CCM tamba Estrutura Autoridade no Servisus Munisipál sira hotu okupadu ho preparasaun orsamentu no proposta orsamentu liu-husi PPG sira ne’ebé submete ona ba MAE no inklui iha Ministériu responsavél sira.

Partilha mos resultadu enkontru ho MJDAC kona-ba atleta sira ne’ebé ba partisipa iha eventu realiza iha nasional no entrega ba SECAM sira hodi halo preparasaun ba ida ne’e.

Atualiza mos levantamentu dadus kona-ba fatin atu halo estasionamentu iha Mota-Ain ne’ebé S.E. Ministro Administrasaun Estatal fo ona osan mai atu konstrui Estasionamento ihsa batugade.

Prosesu Monitorizasaun ba projetu PDIM no PNDS sira presiza intensifika no inklui iha Relatóriu Mensál. Tékniku PDIM no PNDS sira tenke asegura sira nia prezensa frequente iha fatin serbisu hodi fornese asisténsia tékniku nesesáriu sira. Karik iha problema ruma liga ho implementasaun iha baze.

Intervensaun husi Presizente Autordiade Munisipál hanesan Presidente (CCM ).

Akresenta katak ita tenke tau Importánsia ba CCM no Serbisu Ekipa hodi bele kordena serbisu ba malu.

Servisu Autoridade Munisipál sira presiza fó importánsia ba CCM tamba CCM hanesan forum ida atu diskute no deside prioridade sira, avalia implementasaun no fó hanoin bebeik ba malu hodi hasae prestasaun serbisu iha ida-idak nia diresaun. Servisus Munisipál sira presiza serbisu hamutuk, iha koperasaun ba malu hodi bele kompleta malu, nune’e bele dudu dezenvolvimento Munisipiu Bobonaro ba oin. serbisu hautuk deit mak bele halo susesu liu tan iha kontekstu dezenvolvimentu iha Munisipiu ida ne’e.” Hateten PAM Bobonaro.”

Iha enkontru ne’e Director PDIM apresenta mos konaba Projeto Prioridade sira ne’be mak implementa ona, no directora finansas apresenta mos konaba ezekusaun orsamento. Atu nune’e kada diresaun ida-idak bele hatene tuir ninia ezekusaun orsamento tinan 2026 nian. Director PNDS mos apresenta konaba projetu sira nebe mak implementa ona. Ekipa husi UNDP apresenta mos konaba progresu ba projetu sira nebe mak implementa iha Municipio Bobonaro.

Partisipa iha enkontru ne’e mak hanesan Presidente Conselho Cordenasaun Municipal, Secam nain 2, Directores servisu Municipal no Delegasaun teritorial, APA nain 6 Autoridade Lokal, Asesor no ekipa tekniku sira.

#Remata

#Media PAM Bobonaro.

𝗕𝗼𝗯𝗼𝗻𝗮𝗿𝗼, 𝟭𝟭 𝗱𝗲 𝗦𝗲𝘁𝗲𝗺𝗯𝗿𝗼 𝟮𝟬𝟮𝟲 — Sua Excelencia Presidente Autoridade Municipio Bobonaro Sr, Paulo Moniz Maia. Lic.Dir, Oficialmente loke DISEMINASAUN KONABA KUADRU JURIDIKU BA ENSINO SUPERIOR nebe mak halao husi Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), liu-hosi Diresaun-Jerál Ensinu Superiór no Siénsia (DGESS), hala’o atividade hanesan 𝐝𝐢𝐬𝐞𝐦𝐢𝐧𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚 𝐋𝐞𝐢 𝐝𝐞 𝐁𝐚𝐬𝐞𝐬 𝐝𝐨 𝐄𝐧𝐬𝐢𝐧𝐨 𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫 𝐧𝐨 𝐃𝐞𝐤𝐫𝐞𝐭𝐮-𝐋𝐞𝐢 𝐧𝐞’𝐞𝐛é 𝐤𝐫𝐢𝐚 𝐈𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐭𝐮 𝐏𝐨𝐥𝐢𝐭é𝐤𝐧𝐢𝐤𝐮 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 (𝐈𝐏𝐓𝐋) halao iha salaun Maria Tapo Municipio Bobonaro.

Atividade ne’e kompostu husi sesaun prinsipál rua:

• 𝐋𝐞𝐢 𝐁𝐚𝐳𝐞𝐬 𝐄𝐧𝐬𝐢𝐧𝐮 𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫: prinsípiu, organizasaun no inovasaun prinsipál sira;

• 𝐊𝐫𝐢𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐏𝐓𝐋: misaun, estrutura, eskola sira no implementasaun iha territóriu.

Objetivu atividade ne’e mak atu hasa’e koñesimentu no kompreensaun parte relevante sira kona-ba kuadru jurídiku ne’ebé regula ensinu superiór iha Timor-Leste, nune’e mós atu fasilita nia implementasaun efetiva no konsistente.

Iha intervensaun husi Sua Excelencia PAM Bobonaro haktuir katak, Hanesan ita hatene katak edukasaun mak prosesu ida organizadu atu hetan konesimentu, abilidade, valór sira, no kustume ne’ebé bele ajuda ema ida hodi krese no hola parte iha sosiedade ida nia laran. Tamba sa mak edukasaun ne’e sai preokupasaun ida ba ita. Iha razaun sira hanesan tuir mai:

Ita preokupa edukasaun tamba edukasaun mak ajuda kresimentu pesoál inklui pensamentu krítiku sira, solusaun ba problema sira, no ajuda forma karaktér ne’ebé diak liu hodi kontribui ba dezenvolvimentu nasaun ida;

Edukasaun mos ajuda hanorin regras kulturais, no hanorin oinsa ema bele moris hamutuk ho ema seluk iha sosiedade ida nia laran.

Edukasuan mos ajuda prepara ema ba serbisu no ajuda hatun povreja.

Konsidera importánsia husi edukasaun ba aspeitu hotu iha estadu ida nia laran liliu iha kontekstu Timor-Leste ninian, konstituisaun RDTL Art. 59, estadu rekonese no garante sidadaun hotu nia direitu ba edukasaun no kultura no harí sistema ensino básiku ida universal. Pontu 4 husi artigu 59, akresenta katak estadu tenki garante ba sidadaun hotu-hotu, tuir sira-nia kapasidade, atu bele hetan eskola boot kona-ba investigasaun sientífika no hamoris/haburas arte.

Kumpri Artigu ida ne’e, Parlamento Nasionál hamosu Lei do Parlamentu. Nú 14/2008 hodi sai hanesan base ida ba edukasaun sira hotu iha Timor-Leste. Lei ida ne’e fó baze ba edukasaun hahú husi ensino pre-eskolár, ensino basico, ensino sekundária to’o ensino superior. Hodi asegura katak ita nia prosesu aprendijazen sira lao ho qualidade liga ho ensino superior ninian.” Hateten PAM Bobonaro.

Atividade ne’e hetan partisipasaun husi dirijente no funsionáriu MESSK, sua Excelencia Presidente Autoridade Municipio Bobonaro no PNTL Municipio Bobonaro, organizasaun naun-governamentál, dosente, estudante no instituisaun ensinu superiór sira.

#𝑹𝒆𝒎𝒂𝒕𝒂

#𝑴𝒆𝒅𝒊𝒂 𝑷𝑨𝑴 𝑩𝒐𝒃𝒐𝒏𝒂𝒓𝒐.

𝑴𝒂𝒏𝒂𝒕𝒖𝒕𝒐, 30 𝑨𝒈𝒐𝒔𝒕𝒖 2026.

Sua Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaro, Sr. Paulo Moniz Maia, Lic. Dir akompaña husi SECAM Assuntu PIDI no Administradór Postu Administrativu postu (6) partisipa iha marsa saudável hodi komemora loron konsulta popular 30 de Augusto Ba Dala-27, iha munisípiu Manatuto.

Iha ámbitu Komemorasaun Aniversáriu ba dala-27 Loron Konsulta Popular, Governu Timor-Leste liu husi Ministériu Administrasaun Estatál hamutuk ho Autoridade Munisípiu Manatuto realiza Marsa Saudável ho partisipasaun husi membru governu, autoridade militár, polísia, Prezidente Autoridade munisípiu 12 inklui RAEOA no rejiaun administrativa Ataúro, funsionáriu públiku no komunidade Manatuto.

Marsa Saudável ne’e hahú iha Ponte Munisípiu Manatuto no termina iha Kampo Obrato, fatin prinsipál ba serimónia komemorasaun loron istóriku 30 de Agostu.

Atividade ne’e la’os de’it atu promove saúde no atividade fízika, maibé mós nu’udár símbolu unidade, espíritu patriotizmu no kbiit koletivu povu Timor-Leste nian hodi hanoin hikas luta no sakrifísiu iha tinan 1999.

Sua Exelénsia Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral ne’ebé partisipa direita iha marsa ne’e hateten katak saúde mak fundamentu ba dezenvolvimentu nasaun. Governu hakarak povu saudável, forte no prontu atu kontinua konstrui nasaun tuir espíritu 30 de Agostu.

Povu Manatuto hamutuk ho Governu marsa ba dame, marsa ba dezenvolvimentu, marsa ba Ukun Rasik-An.

Hafoin marsa, atividade kontinua ho serimónia ofisiál, animasaun kulturál nomos introdusaun husi autoridade munisípiu sira iha Kampo Obrato. Eventu ne’e nakonu ho animasaun sira ne’ebé fó ksolok ba populasaun sira liu husi distribui door prize hanesan, telefone, laptop, bisikleta, jeleira no mákina fase roupa, prémiu sira ne’e distribui husi membru governu sira ba populasaun sira iha munisipiu Manatuto.

Eventu ne’e, kontinua ho animasaun múzika husi banda Estatál, Lahane group, banda arquiris, Anar band ho Grupo múzika Laclubar.

#Remata

#Média PAM Bobonaro

© 2026 Bobonaro Municipal Authority