π‘¬π’π’Œπ’π’π’•π’“π’– π‘¨π’—π’‚π’π’Šπ’‚π’”π’‚π’–π’ π‘·π’“π’π’ˆπ’“π’†π’”π’‚π’–π’, π‘«π’†π’›π’‚π’‡π’Šπ’– 𝒏𝒐 π‘¨π’•π’Šπ’π’‹π’Šπ’Žπ’†π’π’•π’– π’Šπ’‰π’‚ 𝑩𝒂𝒛𝒆 π’“π’†π’‚π’π’Šπ’›π’‚ π’Šπ’‰π’‚ π‘Ίπ’–π’Œπ’– π‘Ίπ’‚π’π’Šπ’“π’Šπ’

  • Post iha : Apr 1, 2026 12:45 pm semana 3 liuba

Sanirin, 24–25 Marsu 2026 – Conservation International Timor-Leste liu husi projetu KIWA organiza enkontru ida ho tema β€œAvaliasaun Progresaun, Dezafiu no Atinjimentu iha Baze”, ne’ebΓ© realiza iha Sede Grupu Konservasaun KomunitΓ‘ria (GKK) iha Suku Sanirin, MunisΓ­piu Bobonaro.

Enkontru ne’e partisipa husi reprezentante importante sira, inklui SekretΓ‘riu Planeamentu, Investimentu no Dezenvolvimentu Integradu, ne’ebΓ© mos hala’o knaar hanesan Prezidente MPA MunisΓ­piu Bobonaro, Diretor Servisu MunisΓ­pal Agrikultura, Administrador Postu Administrativu (APA) Balibo no Atabae, Xefe Suku Batugade, Sanirin no Aidabaleten, Komandante Eskuadra Balibo no Atabae, no mos Xefe Departamentu Peskas no Apoiu Sosiedade Sivil.

Objetivu husi enkontru ne’e mak atu halo avaliasaun ba implementasaun atividade sira durante fulan neen (6), hahu husi tinan 2025 to’o inisiu 2026. Iha tempu hanesan, enkontru ne’e mos foka liu atu identifika dezafiu sira ne’ebΓ© hasoru durante implementasaun projetu, no dezenvolve planu estratΓ©jiku ba tinan 2027 atu asegura sustentabilidade no continuidade programa sira iha Γ‘rea konservasaun.

Iha nia liafuan abertura, Prezidente MPA MunisΓ­piu Bobonaro, Sr. Semedo Lacu Costa, hateten katak vizita estudu ba Ai-parapa no Γ‘rea protejida iha Hera fΓ³ inspirasaun boot ba parte hotu. Nia husu komunidade iha Bobonaro, liu-liu iha Suku Batugade, Sanirin no Aidabaleten, atu foti ezemplu diak husi fatin refere hodi implementa medida konservasaun ne’ebΓ© efetivu, no kontinua tau matan ba protesaun ekosistema tasi nian.

Durante diskusaun, partisipante sira mos foti asuntu importante kona-ba implementasaun regulamentu tara bandu, liu-liu relasiona ho problema animal ne’ebΓ© sei husik livre husi komunidade balun. Parte parseiru husi CI-TL enfatiza katak autoridade munisΓ­piu persiza tau prioridade ba rezolusaun dezafiu sira ne’e, atu garante konservasaun ambientΓ‘l no moris diak ba komunidade lokal.

Importante liu tan, enkontru ne’e mos subliΓ±a papel Autoridade lokal iha kontinuidade atividade sira iha futuru. Reprezentante sira konkorda katak wainhira atividade husi parseiru hanesan Conservation International Timor-Leste remata ona, Autoridade MunisΓ­piu no lideransa lokal tenke kontinua lori responsabilidade atu asegura programa refere. Ne’e inklui integrasaun atividade sira ba iha planu dezenvolvimentu munisΓ­piu no suku nian, alokasaun orsamentu lokal, no reforsu koordenasaun ho komunidade no grupu konservasaun sira.

Autoridade sira mos hetan rekomendasaun atu kontinua halo monitorizasaun no supervizaun regular, hadia implementasaun regulamentu lokal hanesan tara bandu, no promove edukasaun ambientΓ‘l ba komunidade atu hasa’e konsiensia kona-ba importansia protesaun ekosistema tasi no rai nian.

Enkontru ne’e hakotu ho komitmentu husi parte hotu atu kontinua servisu hamutuk, reforsa koordenasaun no aumenta esforsu iha implementasaun programa konservasaun iha nivel baze, hodi atinji rezultadu ne’ebΓ© sustentavel ba futuru.

PV_SMAONGeOC


Β© 2026 Autoridade Municipio Bobonaro